Τι κάνουν οι διανοούμενοι και οι καλλιτέχνες;

Τι κάνουν οι διανοούμενοι και οι καλλιτέχνες;
Η γνήσια διανόηση και η έκφραση της τέχνης δεν αποξενώνονται, αλλά θεμελιώνονται επάνω στη ζωή. Αναβλύζουν από τις εμπειρίες της, από την αινιγματικότητά της, από τα μεγάλα προβλήματά της και γίνονται αιχμηρή συνείδηση για τη ζωή. Διανοούμενοι και καλλιτέχνες με την πειστική τους ρώμη πρέπει να αγωνίζονται για την αξιοπρέπεια του ανθρώπου και την ελευθερία του, δηλαδή για την αλήθεια.

Το υπαρξιακό χρέος των διανοουμένων και των καλλιτεχνών είναι να αφυπνίσουν το πλήθος των ανθρώπων σχετικά με τους ολίγους εκείνους, που εκμεταλλεύονται τους πολλούς και τους οδηγούν στον όλεθρο. Και την αφύπνιση αυτή, η διανόηση και η τέχνη οφείλουν με την ηθική τους περίσκεψη να την προφυλάξουν από οποιαδήποτε βία με την προδρομική της λειτουργία. Λειτουργούν προδρομικά, εμβολιάζουν το δένδρο των "εσομένων", όταν προετοιμάζουν μεταβολές αποφασιστικές μέσα στην ιστορία του πνεύματος και την πορεία της κοινωνίας.

Ιστορία και κοινωνία βηματίζουν στο ρυθμό των ιδεών, από τις οποίες προκύπτουν ύποπτες ενίοτε για τον άνθρωπο και την ελευθερία του ιδεολογίες και στάσεις ζωής. Ο διανοητής και ο καλλιτέχνης οφείλουν να εκδιπλώσουν μέσα στην εξελικτική διαδικασία, πολλώ μάλλον όταν η κοινωνία δοκιμάζεται, ασφαγίαστη την αλήθεια των πραγμάτων. Οι άνθρωποι της δράσης άλλωστε είναι , όχι σπάνια, τα όργανα των ανθρώπων της σκέψης, ισχυρίζεται ο Haine.

Τι κάνουν διανοούμενοι και καλλιτέχνες στην Ελλάδα; Στην Ελλάδα των μνημονίων, της καταπάτησης των εργασιακών δικαιωμάτων, της επιβολής πολιτικών με πράξεις νομοθετικού περιεχομένου, που υπονομεύουν δημοκρατικούς θεσμούς και υποθηκεύουν το μέλλον των πολιτών... Στην Ελλάδα της διογκούμενης ανεργίας και της ισοπέδωσης της αξιοπρέπειας του λαού. Στην Ελλάδα των προνομίων για ορισμένες κοινωνικές ομάδες μεταξύ των οποίων και των βουλευτων, οι οποίοι νομοθετούν υπέρ των επονείδιστων μέτρων για τους πολίτες, ενώ απολαμβάνουν ως αβούλευτοι και αθύρματα συμφερόντων, ό,τι οι ίδιοι νομοθέτησαν υπέρ του εαυτού τους...

Τι κάνουν, λοιπόν, οι διανοούμενοι και οι καλλιτέχνες; Δεν κάνουν τίποτα, είναι η αβίαστη απάντηση. Και οι ολίγιστοι, οι μετρημένοι στα δάκτυλα του ενός χεριού, διαπιστώνουν ότι "αντλούν εις πίθον Δαναίδων". Επιμένουν ωστόσο και προσπαθούν να αφυπνίσουν τους πολίτες με την "προβατοποιημένη" λογική. Οι άλλοι όμως, οι πολλοί στο χώρο της διανόησης και της τέχνης τρέπονται σε φυγή ή περιορίζονται στο "καβούκι" τους, χωρίς απαραίτητα να είναι και το "βόλεμά" τους, χωρίς να σηματοδοτήσουν την παρουσία τους στα κοινωνικά δρώμενα με την ελεύθερη έκφραση της γνώμης τους.

Διανοούμενοι και καλλιτέχνες της εξαγορασμένης επιβίωσης. Διανοούμενοι-διαδρομιστές των υπουργικών διαδρόμων και καλλιτέχνες πάσης φύσεως, επαίτες κάποιας κρατικής επιχορήγησης. Ελεύθεροι πολιορκημένοι των ανομολόγητων επιθυμίων τους, της ανασφάλειας και της φοβίας τους, που ως υδροχαρές εκτόπλασμα έχει διαχυθεί στον ευρύτερο χώρο του πνεύματος και της τέχνης...

Ακόμη κι στο facebook, γενικά στο Διαδίκτυο, αρκούνται στην ανάρτηση φωτογραφιών τους από την καθημερινή τους κοινωνική δραστηριότητα ή την όποια προβολή της δουλειάς τους, όσοι βέβαια ακόμη έχουν το ελάχιστο προνόμιο του μεροκάματου. Και επιδιώκουν τη σώρευση των Likes στις σελίδες τους, αρνούμενοι να κοιτάξουν τον εαυτό τους στον καθρέπτη και να αντικρύσουν την ενσαρκωμένη δειλία τους και την αναίδεια τους ενίοτε, όταν εκ του ασφαλούς εμφανίζονται σε τηλεοπτικές εκπομπές για να μιλήσουν πως αισθάνονται την εξαθλίωση των κοινωνικών ομάδων...

Το πρόβλημα σχετικά με την κοινωνική αποστολή των πνευματικών ανθρωπων και των καλλιτεχνών, εξακολουθεί βέβαια να συγκεντρώνει αντίθετες απόψεις. Η μια είναι ότι ο διανοούμενος και ο καλλιτέχνης οφείλουν να ανήκουν αποκλειστικά στο χώρο τους και η άλλη ότι οφείλουν να είναι κοινωνικοί οδηγοί. Οι απόψεις σήμερα διαμορφώνονται έτσι που να φαίνονται διαμετρικά αντίθετες, χωρίς τούτο να σημαίνει ότι δεν εξακολουθούν να υπάρχουν και οι πρώτες "θεωρίες", που σαλπίζουν την ανάγκη να παραμείνουν διανοούμενοι και καλλιτέχνες έξω από πολιτικές διαμάχες, για να μην χάνουν το κύρος τους, να μη δεσμεύονται από κομματικές κατευθύνσεις, γιατί έτσι χάνουν την αυτονομία τους.

Τα γεγονότα είναι εξόφθαλαμα και σήμερα θεωρείται αυτονόητο ότι ο διανοούμενος και ο καλλιτέχνης, όχι μόνο α-κοινωνικό, α-πολιτικό ον δεν πρέπει να είναι, αλλά, παράλληλα με τη δημιουργία του, χρέος έχει να παραμείνει αταλάντευτος και να καταδείχνει τη λύση των προβλημάτων, να εντοπίζει τα προβλήματα, μια και έχει υποτίθεται το προνόμιο να αντιλαμβάνεται, αλλά και να το προωθεί στο κοιωνικό σύνολο με το εύρος του έργου του και την όποια αναγνωρισιμότητά του...

Ετσι, ο διανοοούμενος και κοντά του ο καλλιτέχνης, ο ανθρωπος του στοχασμού και της δημιουργίας, είναι κατ' ανάγκη στρατευμένος. Γι' αυτό και ο όρος πνευματική ηγεσία αποτελεί πλεονασμό. Αποτελεί, επίσης, γεγονός ότι σε πολλές περιπτώσεις ο ρόλος πολλών διανοουμένων και καλλιτεχνών υπήρξε εξίσου θλιβερός και σκοτεινός και πέρα για πέρα αντίθετος με τα συμφέροντα του τόπου.

Σήμερα, που η Ελλάδα διέρχεται μια βαθιά οικονομική κρίση και μια βαθύτερη κρίση αξιών, που υπάρχει μια καθημερινά αυξανόμενη προοπτική ανάφλεξης εντάσεων και κοινωνικών αναταραχών, ενώ ο πολιτικός αμοραλισμός έχει προσλάβει χαρακτήρα φρενίτιδας, χρειάζεται η πρωτοπορία των διανοουμένων και των καλλιτεχνών-δημιουργών. Χρειάζεται να γίνουν απόστολοι και μαχητές της αλήθειας.

Εξάλλου, ενώ η ένταξη του πνευματικού ανθρώπου σ' έναν κομματικό οργανισμό φαίνεται γεγονός ασυμβίβαστο με την πνευματική ιδιότητα, η πολιτικοποίηση του χρειάζεται για να ελέγχει την εξουσία. Σε αυτό το σημείο ο διαφωτιστικός ρόλος του διανοούμενου και κατ' επέκταση του καλλιτέχνη είναι απαραίτητος.

Οι παραπάνω επισημάνσεις περιορίζονται μόνο στο κοινωνικό-πολιτικό χρέος διανοούμενων και καλλιτεχνών. Αν έγινε κάτι τέτοιο, οφείλεται στο αναντίρρητο γεγονός ότι η αδιαφορία των διανοούμενων αποτελεί αρκετα διαδεδομένο φαινόμενο στην ελλαδική πραγματικότητα. Δεν ήταν και δεν είναι, άλλωστε, λίγες οι περιπτώσεις πνευματικών ανθρώπων και δημιουργών, που έγιναν ή γίνονται ερείσματα, απολογητές ανελεύθερων πολιτικών πρακτικών. Σίγουρα, όμως, κοινωνικό χρέος δεν είναι μόνο η κοινωνική πάλη, αλλά και η προσφορά έργων ποιότητας, που θα ανεβάσουν την αισθητική παιδεία του λαού, την εσωτερική καλλιέργεια, αλλά και θα ευαισθητοποιούν τη σκέψη και το στοχασμό.

Χρέος κάθε διανοούμενου και καλλιτέχνη, που θέλει να θεωρείται και να είναι αντάξιος της αποστολής του, είναι η προώθηση μηνυμάτων και ιδεών μέσα από τα έργα του, από την αντίδρασή του στα κοινωνικά δρώμενα, που να προωθούν την υπόθεση του ανθρώπου. Χρέος αναμφίβολα δεν είναι η εμφάνιση διανοουμένων και καλλιτεχνών στους δαιδαλώδεις κομματικούς διαδρόμους για το "βόλεμα" σε κάποια θέση ή την εξασφάλιση κ΄ποιας επιχορήγησης με αδιαφανείς διαδικασίες, ούτε φυσικά η προκλητική προβολή της "στρατευμένης" σκέψης μερικών διανοουμένων και καλλιτεχνών από τα τηλεοπτικά παράθυρα της εξαθλιωμένης δημοσιογραφίας...



Στυλιανός Συρμόγλου
SHARE

Ramnousia

’Η αλήθεια απλά υπάρχει. Το ψέμα πρέπει να εφευρεθεί... ’. Ramnousia.com - Νέα με άποψη, Σχολιασμός Επικαιρότητας, Αληθινές Ειδήσεις.

  • Image
  • Image
  • Image
  • Image
  • Image
    Blogger Comment
    Facebook Comment

2 σχόλια: